Utrechtse politie werd overdonderd door supportersrellen

UTRECHT 'Dit is oorlog en ik weet niet of ik vanavond mijn jongens nog zie. Ze gooien met stenen, met scherpe punten eraan. Dit loopt compleet uit de hand. Wie heeft hier de leiding? Hoe kan het dat niemand het risico goed heeft ingeschat?' Het zijn de gedachten die door de hoofden flitsen van de politiemannen tijdens de supportersrellen na de voetbalwedstrijd FC Utrecht - FC Twente.

Het is 4 december 2011. De politie voert een ware veldslag met Utrechtse supporters. Eén agent voelt zich zo in het nauw gedreven dat hij stenen teruggooit, twee anderen lossen waarschuwingsschoten. Achteraf verklaart de politie goed voorbereid te zijn geweest. Maar uit indringende getuigenverklaringen van betrokken agenten uit het politiedossier blijkt het tegendeel.

'Ik moet eerlijkheidshalve bekennen dat ik tijdens de laatste charge stenen heb opgeraapt en terug gegooid heb naar de supporters/randdebielen. Ik wilde hen een koekje van eigen deeg geven. Ik was deze situatie meer dan zat. Ik weet niet of ik iemand heb geraakt.'

Op 21 december, drie weken na de rellen, doet een ervaren groepschef op het Utrechtse hoofdbureau Paardenveld aangifte van openlijk geweld/poging doodslag tegen de raddraaiers, inclusief een opmerkelijke bekentenis over zijn eigen rol.

Op de bewuste zondag had hij vanaf 14.00 uur dienst in zijn eigen wijk in Utrecht-West. FC Utrecht - FC Twente staat om 14.30 uur op de rol, maar omdat die wedstrijd van tevoren ingedeeld was in categorie B (nagenoeg geen risico), zijn er geen pelotons van de mobiele eenheid paraat.

Om 16.10 uur moet hij met spoed naar stadion Galgenwaard, waar hij een grimmige sfeer aantreft. Zo'n honderd Utrecht-supporters proberen bij het uitvak te komen, uit woede omdat er vuurwerk vanuit het Twentse vak naar de Utrechtse vakken is geschoten. De politie voert een charge uit, terwijl de agenten worden bestookt met zwaar vuurwerk, leistenen en fietsbellen.

Mikpunt

De toegesnelde agenten, die uit alle hoeken en gaten van Utrecht worden opgeroepen en geen beschermende kleding en helmen hebben, vormen een ideaal mikpunt. Ze staan veel lager dan de raddraaiers, die hun stellingen hebben ingenomen op een hoger gelegen weg die langs het stadion loopt.

Bij de dienders regeert angst. 'Ik zag dat er een regen van stenen in onze richting werd gegooid, aan de brokken steen zaten scherpe punten. Het was beangstigend, het was gewoon oorlog. Iedere keer spookte de gedachte door mijn hoofd of ik nog levend uit de strijd zou komen.'' En elders in zijn verklaring: 'het was prijsschieten voor supporters'.'

Een collega, die als hondenbegeleider werkt, verklaart: 'Het ging door mij heen of ik wel thuis zou komen die avond en mijn jongens nog wel zou kunnen zien.'

Omdat niemand echt de leiding had - zo verklaren enkele aanwezige agenten onafhankelijk van elkaar - besluit de groepschef eigenhandig tot een tegenoffensief. 'Ik schreeuwde uit alle macht naar collega's in mijn directe nabijheid dat we naar boven moesten klimmen, omhoog de Waterlinieweg op. Boven merkte ik dat twee hondenbegeleiders op hetzelfde idee waren gekomen. Ik zag dat een grote groep collega's zich terugtrok.' Voor hem een teken dat het communicatieverkeer van de politie op gescheiden kanalen loopt, waardoor agenten van elkaar niet weten wat ze doen of belangrijke instructies missen. 'Dit was mijns inziens tactisch een blunder van jewelste.'

Verderop in het rapport: 'Ik vond de hele situatie hectisch, onoverzichtelijk, levensgevaarlijk en slecht gecoördineerd. Ik kan me niet herinneren hoe vaak ik ben geraakt door rondvliegende stenen. Het mag een wonder heten dat er geen zwaar gewonden danwel doden zijn gevallen.'

Zowel politieagenten als veiligheidsmedewerkers in stadion Galgenwaard stellen achteraf dat het risico van de wedstrijd Utrecht-Twente slecht is ingeschat. Waar de Utrechtse driehoek besluit voor het eerst sinds jaren weer (evenementen)bier toe te staan in Galgenwaard, zoemt het in Utrecht al weken rond dat supporters van de thuisclub wraak willen nemen voor een incident een seizoen eerder, waarbij Twentse supporters drie spelers van FC Utrecht (Ismo Vorstermans, Tommy Oar, Adam Sarota) mishandelden.

Verbaasd

Als de Twentse supporters vlak voor de aftrap (14.30 uur) in stadion Galgenwaard arriveren, merkt een Utrechtse brigadier dat een collega uit Twente die met de fans is meegekomen, ronduit verbaasd is dat er geen ME-inzet is.

Zijn commentaar: 'Dan gaat het zwaar worden vanmiddag, want er zijn zo'n 65 supporters van Twente meegereisd die normaal niet meegaan, maar nu wel om te gaan rellen.' De brigadier geeft de informatie meteen door aan het commandocentrum.

De Twentse agent krijgt zijn gelijk: pas als om 17.30 uur (anderhalf uur na de eerste noodoproep) de ME arriveert, keert de rust terug. Betrokken agenten zijn boos en opgelucht tegelijk. Er zijn slechts lichtgewonden gevallen, maar dat had zo maar anders kunnen zijn.

 

De politie in Utrecht was volstrekt onvoldoende voorbereid op de rellen tussen Utrecht en Twente vorig jaar decemer. Dat blijkt uit het dossier over de zaak waar het AD over beschikt. Agenten vreesden voor hun leven terwijl ze een uur moesten wachten op de ME.

Volgens meerdere getuigenissen in het dossier had de politie vooraf moeten beslissen dat de inzet van ME nodig was. De agenten en beveiligers zeggen onafhankelijk van elkaar dat er tal van aanwijzingen zijn dat het gierend uit de hand zou lopen in Utrecht.

Het lijkt er ook op dat de uitwisseling tussen de voetbalspecialisten van Utrecht en Twente niet optimaal is geweest.

De politie verklaarde direct na de wedstrijd dat 'niets op problemen wees'. Nu zegt districtschef Johan van Renswoude dat er geen informatie vooraf gemist is, maar dat de inschatting achteraf anders had gemoeten. ,,Met de wetenschap van nu, hadden we anders in moeten zetten. Een inschatting vooraf maken is geen meetkunde maar mensenwerk. Het was me achteraf een lief ding waard geweest als er wel ME paraat stond.''

Door:Bart lauret en Ard Schouten.